زمانی که بیجنگ را ترک می کردیم تصاویری از یک کشور توسعه یافته را در ذهنم مرور می کردم. ادب و مهمان نوازیی و زیبایی هایی خاص شرقی.

در باره آنچه در این سه روز گذشت و دیدم مطلبی نوشتم و دوبار که از خانه آوردم ویروسی شده و باز نشد؛ از قضا یک همکار و همراه در این سفر نیز گزارشی خاطره یی نوشته است که اکثر نکاتی که در نوشته خودم بود را آورده است. ناگفته ها را در یادداشت دیگری خواهم آورد.

 نوشته: سلطان احمد بهین

اشتیاق دیدار از چین رنج انتظار سه ساعت در میدان هوایی کابل را جهت پرواز به دبی غرض حرکت به بیجنگ، تحمل پذیر می ساخت. همه آنانی که از کابل پرواز می کنند با تأخیر در پروازها آشنا اند، ما هم بیش از سه ساعت تأخیر داشتیم؛ اما خوشبخت بودیم، که دست اندر کاران شرکت هوایی کام ایر در زمین متوجه شدند که هوا پیما دارای نقض فنی است.

پرواز به بیجنگ

هواپیمای خط هوایی امارات 7 ساعت پرواز داشت و در ساعت نزدیک به نیمه شب ما را در فرودگاه بیجنگ پیاده کرد. هدف از این سفر همراهی با وزیرامورخارجه کشور بود، که برای دیدار سه روزه به این شهر رفت، تا چین را تشویق کند که کمکهای بیشتری برای بازسازی افغانستان داشته باشد و هم سیاستهای کشور ما را در عرصه بین المللی توضیح نماید. وزیرامورخارجه دو روز قبل از ما به بیجنگ آمده بود تا از مدوای سوزنی چین برای مشکل صحی اش مستفید شود.

 

این هم فرصت بود برای تحقق رو یا های من برای دیدن یکی از عجایب جدید هفتگانه، شهر ممنوعه و قصر تابستانی خاقان بزرگ چین. نخستین کاغذ را که دریافت کردیم رهنمای اطاقها و موترهای بود که ما طی سه روز اقامت در بیجنگ، از آن استفاده کردیم.

 

ملاقاتهای رسمی

مهمترین ملاقات با وزیرامورخارجه چین بود که در وزارت خارجه آن کشور صورت گرفت. آقای یانگ جی چی، وزیر خارجه چین که فقط شش ماه قبل به این پست گماشته شده است، از همتای افغانش در مدخل وزارتش استقبال کرد و طی یکساعت مسایل را به بحث گرفتند، که توافق کامل هردو طرف را در قبال داشت. برای چین دلچسپ تر از همه موضع گیری افغانستان بر حمایت از چین واحد و حق حاکمیت آن بر جزیره تایوان است. وقتی وزیرامورخارجه افغانستان تأکید کرد که ما از سیاست چین واحد حمایت می کنیم و حاکمیت آن بر تایوان را جزء سیاست عنعنوی خارجی خویش می دانیم، آثار خوشی در چهره های طرف دیگر میز نمایان گردید. مشاور حکومت چین، آقای تانگ جی شوان،  در روز قبل و معاون رئیس جمهوری آقای زنگ چین هون، در روز بعد، از این سیاست افغانستان اظهار سپاس کردند.

 

وزیرخارجه چین از سیاست کشورش مبنی بر حمایت از استقلال، حاکمیت ملی و تمامیت ارضی افغانستان سخن گفت و از ادامه کمکهای چین در بازسازی افغانستان و تکمیل پروژه سالون کنفرانسهای ریاست جمهوری، شفاخانه جمهوریت و پروژه آبیاری پروان در طی کمتر از یک سال اطمینان داد. هر دو طرف در مبارزه با تروریزم، مواد مخدر و توسعه همکاری های امنیتی تأکید نمودند.

 

افغانستان پیشنهاد نمود تا هر دو کشور از طریق خط زمینی وصل شوند، چین توافق نمود که افغانستان به خط اتصال زمینی آسیای میانه با چین از طریق تاجکستان وصل شود. پیشنهاد دیگر افغانستان در باره اتصال افغانستان از طریق کشیدن تونل از واخان مورد توجه چین قرار گرفت که نیاز به مطالعه و سروی دارد. همچنان افغانستان پیشنهاد نمود تا چین در سروی و استخراج معادن افغانستان سرمایه گذاری نماید که وزیرخارجه چین با استقبال از آن کمپنی های چینی را تشویق می نماید.

 

مسئله مورد علاقه چینایی ها در مذاکرات سه گانه آگاهی از نتایج رقابتها در پروژه مس عینک است. این معدن که گفته می شود سومین معدن دنیا از لحاط کمیت و بهترین معدن دنیا از لحاظ کیفیت است، از جانب افغانستان به رقابت آزاد گذاشته شده است. داکترسپنتا بر اصل رقابت آزاد و شفاف مطابق به قوانین افغانستان در پروژه مس عینک توضیحات داده، اظهار کرد که برخورد دولت افغانستان در این راستا بر موازین قبول شده ی جهانی و مبتنی بر منافع اقتصادی افغانستان خواهد بود.

 

مسئله امنیت سرمایگذاری و مصونیت کاری کارگران چینایی در افغانستان مورد بحث قرار گرفت. داکترسپنتا با پذیرش مشکلات امینتی در جنوب و شرق افغانستان خاطر نشان ساخت که برخلاف اخبار رسانه های گروهی وضعیت در بسیاری از نقاط افغانستان خوب است و افغانستان همه تلاشهای ممکن را برای مصونیت کارگران خارجی در کشور انجام خواهد داد. افغانستان پیشنهاد نمود که کشور ما می تواند مسیر انتقال انرژی از ترکمنستان و حتی ایران به چین باشد. همچنان وزیرخارجه چین وعده سپرد تا آن کشور از کاندیدای افغانستان در یونسکو و یا هر سازمان بین المللی دیگر، به طور قطع حمایت نماید.

 

هنگام مذاکرات روی مسایل بین المللی وزیران امور خارجه هر دو کشور مسئله ریفورم در سازمان ملل متحد را مورد بحث قرار دادند. توافق صورت گرفت تا روی این مسئله تماس های بیشتر در سطوح مختلف صورت گیرد. همچنان تأکید شد تا مقامات وزارت خارجه دو کشور به طور متداوم در تماس باشند. در این دیدار از وزیر خارجه چین دعوت به عمل آمد تا همراه با همسرش از افغانستان دیدن نماید.

معاون رئیس جمهوری چین که در سالون بزرگ قصر کنگره های چین از وزیر خارجه کشور ما استقبال کرد، افغانستان و چین را همسایه های نیک، دوستان خوب و شرکای معتمد نامید. وزیرامورخارجه افغانستان دو کشور را همسایه هایی خواند که در روابط شان هیچوقت مشکلاتی وجود نداشته است. معاون رئیس جمهور از حمایت افغانستان از کاندیدای چین در سازمان صحی جهان در سال گذشته قدردانی نمود.

 

توافقات عملی

طی این دیدار موافقتنامه همکاری بین وزارتهای صحت دو کشور در پیکنگ به امضا رسید. بر مبنای این توافقنامه که وزیر امور خارجه افغانستان و وزیر صحت چین آن را امضا نمودند، افغانستان و چین همکاری ها در ساحه صحی را افزایش بخشیده و جمهوری مردم چین در آموزش و بلند بردن کیفیت کاری کارمندان صحی افغانستان مساعدت می نماید. توافق صورت گرفت تا هر دو کشور در وقایه و جلوگیری از امراض ساری مانند توبرکلوز، کولرا و ایدس طور دو جانبه و در همکاری با سازمان صحی جهان یک دیگر را کمک نمایند.

 

وزیر امورخارجه افغانستان پیشنهاد نمود تا از کمکهای صندوق جهانی مبارزه با امراض ایپیدمی به افغانستان اولویت داده شود که مورد حمایت چین قرار گرفت. چین وعده نمود تا خدمات صحی عنعنوی سوزن زنی چین را در افغانستان نیز ایجاد نماید.

 

وزارتخانه های خارجه دو کشور با امضای اسناد همکاری میان مرکز مطالعات استراتیژیک وزارتهای خارجه دو کشور و مرکز مطالعات معاصر چین، فصل همکاری های جدید را گشودند و چین پذیرفت تا مزید بر آن دیپلوماتهای جوان ما را آموزشهای مسلکی دهد.

 

دیوار چین و شهر ممنوعه

دیوار چین که در 61 کیلومتری شهر پیکنگ قرار دارد یکی از عجایب هفتگانه جدید دنیا می باشد. این دیوار که بیش از 4 متر عرض دارد در برابر تهاجم مغل ها به چین ساخته شده است. این دیوار6 هزار و 800 کیلو متر طول داشته و در بالای کوه های اطراف پیکنگ از سنگ و خشت های مربع مانند به رنگ سیاه ساخته شده و برج های دیده بانی در هر یک کیلو متر در نقاط مرتفع ساخته شده است. این دیوار در مدت چند صد سال اعمار گردیده و تعداد بیشماری نزدیک به بیست میلیون نفر در ساختن آن جان داده اند. دیوار چین یگانه محل قابل تشخیص توسط حاملین سفینه های فضایی  و با چشم غیر مسلح است.

 

سالانه 6 میلیون نفر که بیست و پنج در صد آن را خارجی ها تشکیل می دهند از این دیوار دیدن می کنند. هر بازدید کننده مکلف است تا در بدل تکت معادل 6 دالر امریکایی بپردازد. در قسمت ورودی به این دیوار برای اولمپای 2008 شعار "یک جهان و یک رویا" نصب شده است. سیاحان با کالا های رنگارنگ و چهره های مختلف از صبح تا شام بر زینه های این دیوار در رفت و آمد اند. هر کس می کوشد تا ساحات بیشتری از این دیوار را طی کند، عکس یادگاری بگیرد و از تماشای ساحات سرسبز این کوهستانها  لذت ببرد. دست فروشان چینی تولیدات دستی صنعتکاران کشورشان را در نزدیک ترین ساحات مدخل به این دیوار گذاشته اند تا سیاحان را جلب کنند و ازفروش آن پول خوبی به دست آورند.

 

 

شهر ممنوعه

آنچه افسانه ها در باره خاقان چین حکایت می کنند می توان دراین شهر دید. ساختمان های عنعنوی چین که بام آن به گونه دراز رخ از چوبهای یکسان و مدور پوشیده شده است در ساحه بیش از 360 جریب و یا 7 هزار و 8 صد متر مربع ساخته شده اند. دهها ساختمان به رنگ سرخ و طلایی در آفتاب روشن پیکنگ هر ببیننده را به خود جلب می نماید. رنگ طلایی مورد علاقه خاقان بود و تنها خاندان سلطنتی حق استفاده  ازان را داشتند. آنها محلات دربار، حرمسرا، ساختمانهای اداری، نگه بانان و غیره را در خود جای می دادند و صرفاً خاندان خاقان کبیر، کارمندان دولتی و مهمانان خارجی حق ورود را به آنها داشتند.

 

جمهوری مردم چین این شهر را که اکنون به روی مردم باز است به طور متداوم بازسازی می نماید. هزاران مرد و زن چینی و خارجی از این شهر دیدن می کند. آخرین امپراتور چین در سال 1911 توسط سون یات سن سرنگون شد. شهر ممنوعه و قصر تابستانی خاقان بزرگ توسط یک سرک موتر رو از همدیگر جدا شده است. قصر تابستانی که 1500 هکتار را احتوا می کند در کنار دریای بزرگ موقعیت دارد و دهلیز پوشیده از چوب و سنگ فرش همسان، و ستونهای منظم از این گوشه تا آن  گوشه این قصر بزرگ امتداد یافته است. دراین دهلیز هوای سرد دریا گرمی خسته کن پیکنگ را از یاد ها می زداید . قصر تابستانی در جنگ دوم تریاک با انگلیسها آتش گرفت؛ اما در صد سال اخیر دوباره ساخته و به حالت اولی در آورده شد.

 

برای دیدن شهر ممنوعه و قصر تابستانی هر سیاح مکلف است  دو دالر امریکایی بپردازد. در بیرون دیوار شهر ممنوعه میدان تیانمین واقع است که در آن محل بود و باش رهبر فقید چین مائوتسه تونگ که جسدش هم اکنون هم در آن حفظ می شود ، ساختمان کنگره خلقها، دفتر کار نخست وزیر، رئیس جمهوری و معاون رئیس جمهوری قرار دارد؛ اما در همه این ساحات کمتر می توان تدابیر امنیتی معمولی را مشاهده کرد.

 

چین و افغانستان

افغانستان و چین همسایه های اند که هیچگاهی در روابط شان مشکلی نداشته اند. افغانستان در نقطه تقاطع شاهراه های قرار دارد که نقاط مختلف آسیا را با هم وصل می نماید. افغانستان عضویت سازمان همکاری های اقتصادی (ایکو)، سازمان همکاری های جنوب آسیا(سارک) را دارد. همچنان افغانستان با سازمان شانکهای در گروپ تماس شامل است و در گروپ کشورهای آسیای میانه جمع جاپان به عنوان ناظر شرکت نمود.

 

افغانستان و چین در دهه پنجاه سده گذشته روابط دیپلوماتیک را تأسیس کردند. سفیر کنونی ما آقای اکلیل حکیمی که دیپلومات مودب، آرام و پرکار است، می باشد. برای کشور ساختمان سفارت را تدارک کرده و از کرایه ساختمان در هر سال حدود هفتاد هزار دالر به نفع وزارت صرفه جویی کرده است. در حیاط همین ساختمان نقشه اقامتگاه را ریخته است که با مصرف دو میلیون و500 هزار دالر در کمتر از یکسال تکمیل خواهد شد  و باز هم بخشی از پرداختها را کاهش خواهد داد.

 

در بیجنگ هیچ مهاجری از افغانستان وجود ندارد. تعداد تاجران افغان مقیم این شهر از انگشتان یک دست کمتر اند. سفارت ما در بیجنگ، بر خلاف سایر نهاد های دیپلوماتیک ما، با کار همه وقت گیر مهاجرین مصروف نیستند و توانسته اند به کار های دیگر شان خوبتر برسند. در وزارت خارجه چین وسایر ادارات از شناخت و احترام خوب برخوردار اند. چین عضو سازمان شانکهای است و در سازمان سارک ناظر است.

 

افغانستان مسیر انتقال انرژی از شمال به جنوب و از غرب به شرق آسیا است. افغانستان دارای منابع سرشار دست ناخورده زیر زمینی است و چین کشور بزرگ صنعتی محتاج به مواد خام و انرژی است.   دیپلوماسی کنونی افغانستان در پی استفاده درست از توانایی های افغانستان برای رشد کشور و حفظ منافع ملی انست. بر مبنای همین اصل است که وزارت خارجه می خواهد سیاست چندگرایی (مولتیلترال) را تحقق بخشد و روابط را نه بر مبنای ایدیولوژی و با منافع کوتاه مدت مرتبط با سازمان های معین؛ بلکه بر مبنای منافع ملی کشور استوار سازد. وزیر خارجه پیشنهاد نمود که افغانستان می تواند دهلیز مطمین و کوتاه انتقال انرژی به چین از کشور های مختلف  از جمله ایران باشد.

 

چین در یک نگاه

کشور چین که را 1300 ملیون نفوس دارد، به آسانی نمی توان توصیف کرد. کشوری که دارد سوم اقتصاد دنیا پس از ایالات متحده امریکا و جاپان می شود و بازارهای سراسر جهان را با کالاهای تجارتی خود اشغال کرده است. وقتی به جاده های بیجنگ بگذری، نمی توان پذیرفت که 20 میلیون انسان در آن زندگی می کنند. اگر از روی عابرین در شهر قضاوت کرد می توان پذیرفت که این شهر بیش از 8تا 10 ملیون نفوس داشته باشد. آسمان خراشهای متعدد برای هر شهروند بیجنگ اپارتمان رهایشی را مهیا ساخته است.

ب

یجنگ هنوز حوادث تیانمین را به یاد دارد. مخالفین رژیم در پی اصلاحات بنیادی بودند؛ اما با خشم سرکوب شدند. در میدان تیانمین که محل کار همه مقامات ارشد کشور، ریاست جمهوری، نخست وزیر، پارلمان و محل نگه داری جسد مائوتسه تونگ، که زمانی اقامتگاهش نیز بود، قرار دارد به مشکل می توان حضور امنیتی ها را مشاهده کرد. نظام یک حزبی در کشور حکمفرماست. در اقامتگاه ما که یک ویلای دولتی بود و در آن همه تشریفات لازم رعایت می گردد، در میان 50 کانال تیلویزیونی قابل دریافت، تنها شبکه جهانی بی بی سی و سی ان ان را میتوان مشاهده کرد. برخی کانالهای دولتی کشورهای عربی، هند و پاکستان شامل این کانالها است و اکثریت مطلق مربوط به کانالهای متعدد شبکه های چین است.

 

بازار های مملو از کالا ها و فروشندگان زیرک و پر از حوصله، خریداران را وادار به خرید می سازند. چانه زنی جزء لاینفک این بازار است. ده چند تفاوت بین نرخ واقعی و نرخ پیشنهاد شده به خارجی ها وجود دارد.